ZŁOTY STOK W XVI WIEKU


--- zoom ---

Pierwsze zachowane informacje o istnieniu Złotego Stoku pochodzą z 1273 roku, a prawa miejskie otrzymał on jeszcze przed 1344 rokiem. Było to od początku istnienia miasto górnicze. Zostało ono całkowicie zniszczone w czasie najazdu husytów w 1428 roku.
Ponowny rozwój miasta nastąpił w okresie panowania księcia ziębicko-oleśnickiego Karola I, w pierwszej połowie XVI wieku. Wtedy wydobywano z miejscowych rud najwięcej złota. W tym najlepszym okresie Złoty Stok zaliczał się do większych miast na Śląsku. Jego ukształtowany w XVI wieku układ architektoniczny, który zachował się do dzisiaj, widzimy na rysunku powyżej. Dzięki prawom górniczym miasto było otwarte dla wszystkich, którzy chcieli się w nim osiedlić, bez konieczności płacenia podatków i opłat za wejście i wyjście z niego. Nie musiało więc posiadać murów chroniących go przed sąsiadami. Władzę w mieście sprawował samorząd górniczy. W 1467 roku miasto otrzymało prawo niższego sądownictwa, a w 1541 roku wyższego. Sąd działał w nim aż do roku 1945.
Karol I (1476-1536) na wielodukacie bitym w Mennicy w Złotym Stoku w 1528 roku.

Książę odbudował w Złotym Stoku zamek, zbudował mennicę i wspomagał budowę kościoła parafialnego. Mądrymi prawami wspierał rozwój kopalń i hut.
CYSTERSI Z KAMIEŃCA
Ta obszerna nizina, z widocznym na horyzoncie klasztornym kościołem, należała, od 1246 do 1810 roku, do zakonu cystersów w Kamieńcu. Przejęli oni posiadłości istniejącego od 1210 roku zakonu augustianów i powiększyli je kupując dalsze wsie, w tym Błotnicę Dolną i Górną. Na gruntach tej wsi leży widoczny po prawej stronie zakład. W XVI wieku znajdowały się tam huty wytapiające złoto.

Zamieszczony obok plan przedstawia posiadłości cystersów w XIV wieku.
Tereny zakreskowane stanowiły wcześniej pas tzw. przesieki śląskiej, stanowiącej naturalną granice plemienną. To na jej terenie cystersi założyli kilka wsi, między innymi Mąkolno, do którego należała Góra Haniak ze złożami złotonośnych rud. Dokumentem z 1273 roku książę Henryk IV Probus pozwolił zakonowi ją wydobywać. To do klasztoru z Kamieńca należały pierwsze kopalnie wydobywające złotonośną rudę na tym terenie, oni też pierwsi dostali od księcia Karola I, w 1506 roku, zgodę na bicie sztolni odwadniającej, nazywanej później "Emanuela".


Z siedziby zakonu, którą widzimy na rysunku obok, cystersi zarządzali Złotym Stokiem od 1429 do 1503 roku, posiadając go jako zastaw. Po sekularyzacji zakonu, w 1810 roku, jego przeor i opat mieszkali w Złotym Stoku. Ich tablice nagrobne wmurowane są w ścianie kaplicy cmentarnej.